|
سحر افاضلي
«با
عشق به خلباني به اين هنرستان آمدهايم اما وقتي اجازهء
پرواز نداريم چرا 30 ميليون تومان هزينهء يادگيري پرواز را
بپردازيم.»
اين گلايهء يكي از دختران دانشآموز هنرستان هوانوردي
آسمان نخستين و تنها هنرستان دخترانهء هوانوردي است.
دختران شاد و پرانرژي اين هنرستان كه هر كدام از نقطهاي
از تهران يا گاه از شهرستانها به اين مدرسه آمدهاند،
اميدوارند بتوانند روزي شغلي در صنعت هوايي كشور پيدا كنند.
اين هنرستان سال 1383 آغاز به كار كرده است و اكنون 70
دانشآموز در آن مشغول به تحصيلاند.
معصومه حيدري، مدير اين هنرستان به آيندهء شغلي اين دختران
اميدوار است: «تا به حال همهء دانشآموزان اين هنرستان در
دانشگاه علمي- كاربردي هوانوردي مثل رشتههاي خلباني،
مهندسي پرواز، اويونيك (برق)، مهمانداري، مراقبت پرواز
و... پذيرفته شدهاند. آنها ميتوانند بعد از اخذ مدرك
كارداني ادامهء تحصيل دهند و در كنكور دانشگاههاي ديگر
شركت كنند.»
حيدري كه خود سالها دبير تربيت بدني بوده و تجربهء سالها
مديريت و معاونت دبيرستانها را به عهده داشته، بعد از
بازنشستگي تصميم به تاسيس اين هنرستان ميگيرد: «دانشگاه
هوانوردي وجود داشت و ما فكر كرديم بهتر است هنرستاني
تاسيس كنيم تا دانشآموزان با آمادگي بيشتر و اطلاعات
تخصصي لازم وارد دانشگاه شوند.»
بعد از انقلاب اسلامي، زنان با وجود عدم منع قانوني،
امكاني براي فراگيري خلباني نداشتند به همين دليل بسياري
از معلمان اين هنرستان مرد هستند. رزيتا رضايي مشاور اين
هنرستان ميگويد: «براي تدريس دبيران مرد از وزارت آموزش و
پرورش مجوز گرفتهايم، همهءدبيران تاييد شدهء وزارت آموزش
و پرورش هستند و در استخدام سازمان هواپيمايي كشور يا
نيروي هوايياند.»
تنها يك زن خلبان در اين هنرستان تدريس ميكند، رضايي
دربارهء او ميگويد: «شغل اصلي اين زن خلبان، دندانپزشكي
است و در خارج از كشور خلباني را آموخته است. البته زنان
خلبان ديگري هم در ايران هستند كه آنها نيز در خارج از
كشور آموزش ديدهاند اما فرصت تدريس در اين هنرستان را
نداشتند.»
در اين هنرستان، دروسي مثل مدل هواپيما، آيروديناميك،
شيتمتال كه دربارهء فنون ساخت بدنهء هواپيماست، ناوبري
و... را مردان تدريس ميكنند.
محمدرضا امانپور، دبير مدلسازي هواپيماي قابل پرواز كه
سالهاست مشغول تدريس در مدارس هوانوردي است، ميگويد:
«دختران در اين رشته از پسران بسيار باهوشترند و بسيار به
اين رشته علاقهمند هستند.»
او تنها مانع فعاليت دختران را در رشتههاي هوانوردي،
مخالفت براي استخدام آنها ميداند: «دختران در ايران حتي
نميتوانند مهندس پرواز باشند تا چه رسد به خلباني، در
حالي كه توانايي زنان در اين حوزه از مردان كمتر نيست.»
امانپور به موقعيت زنان در صنعت هوانوردي به ويژه در
كشورهاي پيشرفته اشاره ميكند: «دو زن خلبان روس در
اكراين، بهترين پروازهاي آكروباتيك را انجام ميدهند،
عملياتي كه مردان قادر به آن نيستند.»
در روسيه كه از صنعت هوانوردي پيشرفتهاي برخوردار است،
دانشآموزان در دبستان نيز اصول مربوط به ساخت هواپيما را
ياد ميگيرند، در حالي كه در ايران حتي براي زنان در اين
حوزه محدوديت وجود دارد.
با آنكه حيدري مدير هنرستان اصرار دارد كه امكاناتي براي
جذب زنان خلبان يا مهندس پرواز در ايران فراهم شده، اما
دختران دانشآموز براي به دست آوردن شغلي چون خلباني
نااميدند.
در حيات كوچك هنرستان بدنهء يك هواپيماي كوچك اما واقعي
قرار دارد; هواپيمايي بدون صندلي و موتور و دستگاههاي
ويژه پرواز. حيدري در مورد آن توضيح ميدهد:«اين هواپيما
را با زحمت فراوان از هوانيروز گرفتهايم. دانشآموزان به
وسيله اين هواپيما ميتوانند بدنه و اجزاي هواپيما را
بشناسند. آن را از هم باز كنند و دوباره كنار هم بچينند.»
كارگاه نسبتا وسيعي نيز در زيرزمين هنرستان وجود دارد. روي
ديوارها انواع آچار و ابزار فني آويزان شده و قفسههاي
كارگاه پر از قطعات ريز و درشت هواپيماست. قطعات موتور
هواپيما و مدلهاي كوچك چوبي هواپيما كه دانشآموزان خود
آنها را ساختهاند.
امانپور ميگويد: «اين هواپيماها را دانشآموزان سال آخر
ساختهاند، هواپيمايي كه بدنه و ساختاري مثل هواپيماي
واقعي دارد و با انرژي رها شده يك كش كه به پروانهء
هواپيما وصل شده پرواز ميكند.»
اين هواپيماهاي كوچك با چوب نازك و ظريفي به نام بالسا
ساخته ميشوند، چوب بياستقامتي كه دانشآموزان ياد
ميگيرند چگونه اندازه و فرم بدنهء هواپيما را محاسبه و
طراحي كنند تا براي صعود به آسمان قدرت كافي داشته باشد و
نشكند.
در كارگاه، دختران با انگشتان آغشته به چسب سفيدرنگ چوب
مشغول اندازهگيري و چسباندن قطعات چوبي به يكديگرند. قبلا
اندازههاي بال و بدنهء هواپيما را با دقت با استفاده از
فرمولهاي رياضي محاسبه كردهاند.
دختران هوانورد علاوه بر اين كه بايد از فيزيك مناسب و
سلامت جسمي برخوردار باشند، لازم است تا در رياضيات و زبان
انگليسي هم تبحر داشته باشند.
يكي از دختران دانشآموز ميگويد: «روز ثبتنام قد و
اندازهام را پرسيدند_
و علاوه بر اهميت دادن به نمرات رياضي و انگليسيام،
مصاحبهء مختصري هم_
به زبان انگليسي انجام دادم.»
دختران و معلمانشان، لباسهاي همشكل به رنگ سرمهاي
پوشيدهاند با دكمهها و نوارهاي طلايي رنگ كه كنار يقه و
آستينشان دوخته شده است. اين لباسها شباهت زيادي به لباس
كارمندان سازمان هواپيمايي كشور دارد.
رضايي دربارهء ويژگيهاي جسمي و فيزيكي دختران دانشآموز
ميگويد: «سازمان هواپيمايي براي استخدام ويژگيهاي خاص
جسمي را مد نظر دارد كه از ابتداي ثبتنام دانشآموزان اين
نكات رعايت ميشود. مثلا براي دختراني كه مايلاند خلبان
شوند سلامت جسمي و روحي كامل ضروري است.»
شهريهء اين هنرستان يك ميليون و 400 هزار تومان است. طبق
مصوبهء وزارت آموزش و پرورش كه به عقيدهء حيدري مدير
هنرستان مبلغ كمي نيست ولي حجم خدمات و امكانات به ويژه
اجاره بهاي محل هنرستان زياد است و بسياري از والدين
توانايي پرداخت چنين هزينهاي را ندارند. او ميگويد:«اگر
فضايي مناسب براي استقرار دايم اين هنرستان مهيا شود فشار
كمتري به دانشآموزان براي پرداخت شهريه وارد ميشود.»
دانشآموزان هنرستان هوانوردي ميتوانند در طول تحصيل خود
چند بار طعم پرواز را بچشند. پرواز با كايت و پاراگلايدر
يكي از دروس عملي اين دختران است.
به اعتقاد امانپور امكانات اين هنرستان نه تنها كمتر از
هنرستانهاي پسرانه نيست بلكه بهتر نيز هست. امكاناتي
براي دختراني كه عاشق پروازند و ميتوانند در صنعت هوايي
پيشرفت بسياري بكنند به شرطي كه راه براي آنان باز شود.
او تاكيد ميكند: «حداقل ميتوان از زنان به عنوان كمك
خلبان استفاده كرد تا بتوانند براي پرواز تجربهء كافي كسب
كنند.»
در هر ماه چند روز بحراني براي خلبانان وجود دارد كه از
نظر روحي و يا جسمي آمادگي پرواز ندارند چرا كه خلبانان
بايد به شكل استريل و با ذهني آسوده وارد كابين خلباني
شوند.
امانپور معتقد است: «زنان به خاطر ويژگيهاي روانشناختي
خود ميتوانند خيلي بهتر از مردها پرواز كنند چرا كه
قابليت كنترل و دقت زيادي دارند و در يك زمان واحد
ميتوانند به چند موضوع فكر كنند و از آقايان كارآيي و
تمركز بيشتري داشته باشند.پرواز داراي يك ضريب خطاي مشخص
است و اين ضريب براي زنان و مردان برابر است.»
تا به حال 44 دانشآموز از اين هنرستان فارغالتحصيل
شدهاند كه بعضي از آنها در حال يادگيري خلباني هستند. در
ميان دانشآموزان اين هنرستان تعدادي به خلباني و بعضي به
مهندسي پرواز علاقهمندند برخي هم مهمانداري را دوست
دارند اما هزينهء تحصيل در رشتهء خلباني بسيار زياد است و
دختران از اين كه بتوانند هواپيمايي را برانند نااميدند.
به همين دليل رشتهء اويونيك يا همان برق را انتخاب ميكنند
چرا كه راحتتر ميتوانند شغلي پيدا كنند.
http://www.sarmayeh.net/webfa/default.aspx?IssueType=1&IssueDate=1386/09/08&Group=153
|
